Ballina Aktuale TAKIMI NË PRISHTINË DHE DILEMA E LUGINËS: BASHKIMI POLITIK NUK NDËRTOHET NGA...

TAKIMI NË PRISHTINË DHE DILEMA E LUGINËS: BASHKIMI POLITIK NUK NDËRTOHET NGA JASHTË

SHPËRNDAJE

Reagim – Opinion i Shoqërisë Civile nga Lugina e Preshevës

Takimi i organizuar në Prishtinë ndërmjet kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti, dhe përfaqësuesve politikë shqiptarë nga Lugina e Preshevës, në prag të zgjedhjeve të jashtëzakonshme parlamentare në Serbi, të caktuara për 25 tetor 2026, e rikthen edhe një herë në vëmendje një çështje të rëndësishme: a mund të ndërtohet uniteti politik i shqiptarëve të Luginës nga jashtë, apo ai duhet të burojë nga vullneti i qytetarëve dhe përgjegjësia e përfaqësuesve të tyre?

Nga këndvështrimi i Shoqërisë Civile, ideja e një liste të përbashkët shqiptare për zgjedhjet parlamentare në Serbi mund të jetë objekt diskutimi politik. Përfaqësimi shqiptar në Kuvendin e Serbisë është çështje me rëndësi për qytetarët e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës. Por çdo marrëveshje e tillë duhet të jetë rezultat i një procesi të hapur, transparent dhe të legjitimuar nga vetë qytetarët e Luginës.

Problemi kryesor nuk është mungesa e thirrjeve për bashkim. Problemi është se politika shqiptare në Luginë prej vitesh është përballur me përçarje, fragmentarizim dhe rivalitete të vazhdueshme partiake. Në shumë raste, interesat elektorale, pushtetare dhe personale kanë zënë vendin e interesit të përgjithshëm të qytetarëve. Kjo ka krijuar një hendek të madh ndërmjet elektoratit dhe përfaqësuesve të tij.

Qytetarët e Luginës nuk i kanë votuar përfaqësuesit e tyre vetëm për të garuar mes vete për poste dhe ndikim. Ata i kanë votuar për t’i përfaqësuar në institucionet e Serbisë, për të kërkuar trajtim të barabartë, punësim, zhvillim ekonomik, arsim, përdorim institucional të gjuhës shqipe, përfaqësim proporcional dhe zgjidhje për problemet konkrete që prekin jetën e përditshme. Prandaj, para se të kërkohet uniteti për një listë zgjedhore, duhet të kërkohet përgjegjësi politike për mungesën e unitetit gjatë gjithë këtyre viteve.

Solidariteti “politik”

Shoqëria Civile nuk mund të mos shtrojë edhe një pyetje të drejtpërdrejtë: pse duhet të jetë Prishtina ajo që i bashkon shqiptarët e Luginës, kur vetë politika shqiptare në Luginë nuk ka arritur ta ndërtojë një mekanizëm të qëndrueshëm të bashkëpunimit?

Takimi me kryeministrin e Kosovës mund të ketë vlerë politike dhe simbolike. Vetë Zyra e Kryeministrit ka bërë të ditur se në takimin e 29 gushtit morën pjesë rreth 70 përfaqësues shqiptarë nga Presheva, Bujanoci, Medvegja dhe Novi Pazari, ndërsa ndër temat e ngritura ishte edhe përfaqësimi dhe gjendja e shqiptarëve në këto hapësira.

Megjithatë, përkrahja e Kosovës nuk duhet të shndërrohet në zëvendësim të përgjegjësisë së klasës politike lokale. Prishtina mund të ndihmojë, të ndërmjetësojë dhe të mbështesë, por nuk mund ta krijojë legjitimitetin politik që duhet të vijë nga qytetarët e Luginës.

Edhe përfaqësuesit politikë të Luginës duhet ta kuptojnë se bashkimi nuk është marrëveshje për ndarjen e posteve, por marrëveshje për mbrojtjen e interesit publik. Një listë e përbashkët ka kuptim vetëm nëse ajo ndërtohet mbi një program të qartë, kritere transparente për kandidatët, përgjegjësi publike dhe një marrëveshje që qytetarët mund ta shohin dhe ta vlerësojnë.

Uniteti deklarativ

Në këtë kontekst, është e domosdoshme të sqarohet edhe çështja e përfaqësimit parlamentar. Shaip Kamberi ishte deputet i zgjedhur në zgjedhjet e vitit 2023, me mandatin e verifikuar më 6 shkurt 2024, ndërsa Parlamenti i Serbisë u shpërbë më 9 shtator 2026 dhe zgjedhjet e reja janë caktuar për 25 tetor. Pra, legjitimiteti i ardhshëm parlamentar do të përcaktohet nga rezultati i zgjedhjeve të reja dhe nga vota e qytetarëve.

Në anën tjetër, është e drejtë të shtrohet pyetja se me çfarë autoriteti politik mund t’u kërkohet shqiptarëve të Luginës unitet nga një udhëheqje politike që vetë ka kaluar një periudhë të gjatë të përplasjeve dhe bllokadave institucionale në Kosovë. Vetëm pak ditë më parë është votuar Qeveria e re e Kosovës e drejtuar nga Albin Kurti, ndërsa vendi ende përballet me sfidën e zgjedhjes së presidentit dhe, sipas burimeve të ndryshme, me rrezikun e një tjetër krize institucionale nëse nuk arrihet marrëveshje politike.

Kjo nuk do të thotë se Kosova nuk duhet të interesohet për shqiptarët e Luginës. Përkundrazi. Kosova, Shqipëria dhe institucionet shqiptare kanë përgjegjësi morale dhe politike për të mbështetur të drejtat e shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë. Por kjo mbështetje duhet të forcojë institucionet dhe shoqërinë lokale, jo të krijojë varësi politike.

Shoqëria civile si aktor i legjitimitetit

Shoqëria Civile nga Lugina e Preshevës konsideron se shqiptarët e Luginës kanë nevojë më shumë se kurrë për një marrëveshje të brendshme politike, të ndërtuar mbi interesin e qytetarëve dhe jo mbi interesat e liderëve.

Prandaj, para se të kërkohet një listë e përbashkët, kërkojmë:

  • transparencë të plotë për mënyrën e përzgjedhjes së kandidatëve;
  • marrëveshje publike mbi programin dhe objektivat e përbashkëta;
  • respektim të vullnetit të elektoratit;
  • përfshirje të shoqërisë civile, intelektualëve dhe të rinjve në këtë proces;
  • mekanizma që garantojnë përgjegjësi të deputetëve ndaj qytetarëve;
  • dhe mbi të gjitha, një marrëveshje që vendos interesin e Luginës mbi interesat individuale dhe partiake.

Lugina nuk ka nevojë për një tjetër pazar politik. Ka nevojë për një marrëveshje politike me qytetarët.

Nëse liderët shqiptarë arrijnë të kapërcejnë interesat partiake dhe personale dhe të ndërtojnë një platformë të përbashkët, kjo duhet të jetë zgjedhje e tyre politike, por mbi të gjitha përgjegjësi ndaj atyre që i votojnë. Sepse uniteti i vërtetë nuk prodhohet në një takim në Prishtinë e Tiranë, në Bujanoc apo në Preshevë. Uniteti fitohet kur qytetari bindet se përfaqësuesi i tij politik punon për të mirën e përbashkët dhe jo për pushtetin e vet. /Nga Shoqëria Civile e Luginës së Preshevës/.