Ballina Aktuale PAQJA NDËRTOHET ME PËRGJEGJËSI, JO ME RETORIKË KONFLIKTI

PAQJA NDËRTOHET ME PËRGJEGJËSI, JO ME RETORIKË KONFLIKTI

SHPËRNDAJE

Qasje

Reflektim mbi kulturën politike, përgjegjësinë institucionale dhe domosdoshmërinë e besimit shoqëror

Nga Nexhmedin Saqipi

Shoqëritë që kanë kaluar periudha të dhimbshme konfliktesh nuk ndërtojnë stabilitet vetëm përmes marrëveshjeve politike apo dokumenteve juridike. Ato e ndërtojnë paqen duke kultivuar besimin ndërmjet njerëzve, duke forcuar përgjegjësinë institucionale dhe duke refuzuar përdorimin e së kaluarës si instrument për përfitime të momentit politik.

Ballkani mbetet një hapësirë ku historia vazhdon të ndikojë fuqishëm mbi të tashmen. Për këtë arsye, çdo deklaratë publike e papërgjegjshme, çdo manipulim politik dhe çdo gjuhë që nxit ndarje duhet të trajtohet me maturi, sepse pasojat e tyre nuk mbeten vetëm në nivel deklarativ, por ndikojnë drejtpërdrejt në klimën e besimit ndërmjet qytetarëve.

Në këtë kontekst, lind nevoja për të reflektuar mbi përgjegjësinë individuale dhe institucionale në ndërtimin e një kulture paqeje dhe bashkëjetese.

Përgjegjësia institucionale mbi emocionin kolektiv

Kur është fjala për ndërtimin e vlerave paqësore, kthimin te natyra e pastër njerëzore dhe rikthimin e besimit ndërmjet njerëzve, duhet guxim intelektual dhe moral për të hyrë në thelbin e problemeve, e jo për t’u mjaftuar me reagime emocionale. Vetëm në këtë mënyrë mund të nxjerrim në pah më të mirën e shoqërisë sonë.

Nëse një ministër në Serbi bën një deklaratë të papërshtatshme, qoftë si pasojë e pakujdesisë, emocioneve apo motiveve politike, përgjegjësia për trajtimin e saj u takon institucioneve të shtetit dhe mekanizmave ligjorë. Demokracia funksionon mbi parimin e përgjegjësisë institucionale dhe jo mbi gjykimin e turmës, presionin e rrugës apo emocionet e prodhuara në rrjetet sociale.

Shteti ligjor ekziston pikërisht për të ndarë përgjegjësinë individuale nga përgjegjësia kolektive. Gabimi i një individi nuk duhet të shndërrohet në barrë për një popull të tërë.

Rreziku i instrumentalizimit politik të konflikteve

Historia na dëshmon se konfliktet nuk lindin vetëm nga armët, por edhe nga fjalët. Deklaratat e papërgjegjshme shpesh shndërrohen në mjete propagandistike për të ushqyer krenari të rreme, për të përhapur shpifje dhe për të ringjallur urrejtje që shoqëritë kanë bërë përpjekje të mëdha ta kapërcejnë.

Për dekada janë investuar energji të konsiderueshme në uljen e tensioneve, rivendosjen e komunikimit dhe normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet komuniteteve. Çdo përpjekje për ta kthyer diskursin publik drejt përplasjes përbën një dëm të drejtpërdrejtë ndaj interesit qytetar dhe stabilitetit rajonal.

Prandaj shtrohet pyetja thelbësore: a është në interes të qytetarëve të Serbisë, Kosovës dhe Shqipërisë rikthimi i mosbesimit? Përgjigjja është e qartë. Jo. Interesi i tyre është paqja, zhvillimi dhe siguria.

Qytetari kërkon normalitet, jo konflikte

Qytetari i zakonshëm nuk jeton për konfliktet politike. Ai dëshiron të jetojë i lirë, të lëvizë pa frikë, të punojë me dinjitet, të kujdeset për familjen, të ketë qasje në arsim, shëndetësi dhe ekonomi funksionale.

Ai dëshiron të udhëtojë, të tregtojë, të bashkëpunojë dhe të ndërtojë marrëdhënie normale me fqinjët. Asnjë qytetar nuk zgjohet në mëngjes me dëshirën për të trashëguar urrejtjen e së kaluarës.

Pikërisht për këtë arsye duhet pyetur: kujt i shërben rikthimi i vazhdueshëm te konfliktet historike? Kujt i intereson që mediat dhe rrjetet sociale të përdoren si instrumente për krijimin e tensioneve artificiale? Kush përfiton politikisht nga tragjeditë njerëzore dhe madje edhe nga viktimat e historisë?

Ballkani dhe cikli i rrezikshëm i manipulimit

Historia e Ballkanit është dëshmi e qartë se ambiciet politike të pakontrolluara kanë prodhuar tragjedi me pasoja afatgjata. Çmimin më të madh nuk e kanë paguar politikanët, por qytetarët e zakonshëm dhe brezat që kanë ardhur pas tyre.

Plagët historike nuk janë shëruar plotësisht. Ato mbeten si prush nën hirin e kujtesës kolektive dhe mjafton një retorikë e papërgjegjshme për t’i rikthyer ato në flakë.

Kjo kërkon maturi të jashtëzakonshme nga politika, mediat dhe opinionbërësit, sepse fjala publike nuk është vetëm mjet komunikimi; ajo është edhe instrument ndikimi shoqëror.

Politika si faktor stabiliteti ose destabilizimi

Një nga paradokset më të mëdha të shoqërive tona është se politika, e cila duhet të prodhojë stabilitet, shpesh bëhet burim i tensioneve.

Jo rrallë krijohet përshtypja se tensionet ushqehen me vetëdije për ta larguar vëmendjen e opinionit publik nga problemet reale: korrupsioni, varfëria, papunësia, mungesa e reformave, kriza ekonomike apo mungesa e vizionit strategjik.

Në vend që të ndërtojnë ura dialogu, disa aktorë politikë zgjedhin të ndërtojnë mure emocionale. Në vend që të edukojnë qytetarin me kulturën e përgjegjësisë, ata e mbajnë atë peng të frikës dhe polarizimit.

Një shtet i fortë nuk matet me aftësinë për të prodhuar konflikte, por me aftësinë për t’i parandaluar ato.

Etika e fqinjësisë dhe kultura e paqes

Një thënie profetike e përmbledh në mënyrë të mrekullueshme këtë fenomen: “Mjerë ai që ka një fqinj të keq: të mirën që ia bën nuk e përmend kurrë, ndërsa gabimin e vogël e nxjerr menjëherë në shesh dhe e zmadhon.”

Ky mesazh nuk është vetëm një këshillë morale, por edhe një filozofi e marrëdhënieve ndërnjerëzore dhe ndërfqinjësore. Shoqëritë nuk ndërtohen mbi kujtesën selektive të gabimeve, por mbi aftësinë për të vlerësuar të mirën, për të pranuar përgjegjësinë dhe për të kultivuar drejtësinë.

Paqja nuk është mungesë konflikti; ajo është prani e besimit, respektit dhe drejtësisë.

Mesazhi…

Ballkani nuk ka nevojë për kujdestarë të urrejtjes, por për ndërtues të besimit. Brezat e rinj nuk duhet të trashëgojnë barrën e konflikteve që nuk i kanë shkaktuar vetë, por mundësinë për të jetuar në një rajon ku dialogu zëvendëson përplasjen dhe bashkëpunimi triumfon mbi armiqësinë.

Le të mos bëhemi pjesë e mekanizmave që ushqejnë ndarjen. Le të mos lejojmë që emocionet e momentit të errësojnë arsyen dhe përgjegjësinë tonë qytetare.

Sepse paqja nuk ndërtohet me retorikë, as me propagandë dhe as me manipulim. Ajo ndërtohet çdo ditë, përmes drejtësisë, institucioneve të besueshme, kulturës së dialogut dhe respektit për dinjitetin njerëzor.

Vetëm atëherë Ballkani do të mund të dalë përfundimisht nga hija e së kaluarës dhe të ecë me besim drejt një të ardhmeje më të sigurt, më të drejtë dhe më njerëzore për të gjithë.